مراسم آغاز سال تحصیلی مدرسه علمیه امام حسن عسکری علیهالسلام و مؤسسه تخصصی اسراء تهران، امروز ۲۹ شهریورماه با حضور حجتالاسلاموالمسلمین مرتضی جوادی آملی، رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء، حجتالاسلاموالمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، آیت الله سید علی اصغر هاشمی علیا و جمعی از اساتید و طلاب حوزه علمیه تهران در مسجد جامع امام حسن عسکری علیهالسلام تهران برگزار شد.
حجتالاسلاموالمسلمین استاد مرتضی جوادی آملی در این مراسم، با تبریک تقارن آغاز سال تحصیلی با میلاد باسعادت حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام، اظهار داشت: این تقارن را به فال نیک میگیریم و از نام مبارک آن حضرت استمداد میجوییم تا همه حوزههای علمیه و دانشگاهها، بهویژه این حوزه که به نام مبارک امام حسن عسکری علیهالسلام است، در کمالات، فضایل، علوم، اخلاق، معرفت و معنویت پیشگام باشند.
ایشان با اشاره به تفاوت شرایط امروز حوزههای علمیه و دانشگاهها با سالهای گذشته، بیان داشت: جامعه امروز ایران اسلامی در سطوح مختلف علمی و عملی جهشی همهجانبه پیدا کرده است و این شرایط، انتظار و مسئولیت جدیدی را متوجه حوزههای علمیه میکند؛ اینکه چگونه بتوانند جایگاه خود را در نظام جهانی بهدرستی حفظ کنند و آنچه را که قابلیت عرضه و صدور دارد، به جامعه ارائه دهند.
رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء با اشاره به سطوح مختلف معرفت دینی، افزود: در سطح عمومی معرفت دینی، انگیزه جامعه بالاست، اما در حوزه اندیشه و فهم دینی، نیازمند توجه بیشتری هستیم. حوزههای علمیه باید خود را مسئول افکار عمومی نیز بدانند و اگر سخنی به نام دین مطرح میشود که با لایههای عمیقتر معارف دینی ارتباط ندارد، علما و اساتید حوزه باید در اصلاح و تصحیح آن و ارائه معرفت صحیح به جامعه اهتمام داشته باشند.
استاد مرتضی جوادی آملی، مسئله مهمتر را توجه به لایههای عمیق و بنیادین دین دانست و با اشاره به روایت «عَلَیْنَا إِلْقَاءُ الْأُصُولِ وَعَلَیْکُمُ التَّفْرِیعُ»، تصریح کردند: حوزههای علمیه باید اصلشناس باشند، رابطه میان اصل و فرع را بشناسند و مسیر معرفت دینی خود را بر این اساس پایهریزی کنند.
ایشان ادامه داد: این اصل اختصاصی به فقه ندارد، بلکه در فلسفه، کلام، حکمت و عرفان نیز باید اصول و مبانی شناخته شود و رابطه میان اصل و فرع شکل بگیرد تا فهم درست ایجاد شود؛ همانند رابطه میان آیات محکم و متشابه که باید متشابهات به محکمات ارجاع داده شوند.
رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء با اشاره به تلاشهای علمی حضرت آیتالله العظمی جوادی آملی در طول دهههای گذشته، اظهار داشت: ایشان در سالهای طولانی تدریس، با نگرش تفسیر اجتهادی و معرفت اجتهادی به فهم دین پرداختند و در کنار اصلاح سطح عمومی معارف، در لایههای بنیادین نیز کارهای ارزشمندی انجام دادند.
ایشان آثار علمی حضرت آیتالله العظمی جوادی آملی در حوزههای تفسیر، فلسفه، عرفان، معارف اسلامی و نهجالبلاغه را سرمایهای برای حوزههای علمیه دانست و افزود: این سرمایه علمی باید مورد استفاده طلاب و اساتید قرار گیرد و مسیر علمی حوزههای امروز بر پایه این میراث علمی ادامه پیدا کند.
استاد مرتضی جوادی آملی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیتهای علمی موجود، بیان داشت: اگر طلاب، بهویژه کسانی که میخواهند برای دیگران مدرس و معلم باشند، در هر زمینهای فعالیت میکنند، باید از این سرمایه علمی بهره بگیرند و در فضای معارف و عرفان اسلامی، عقلانیت و شهود را در کنار یکدیگر مورد توجه قرار دهند.
ایشان در ادامه با بیان نمونهای از نسبت اصول و فروع در نظام حقوقی کشور، به جایگاه قانون اساسی و شورای نگهبان اشاره کرد و گفت: همانگونه که قانون اساسی مبانی و اصول را مشخص میکند و قوانین و مقررات باید در چارچوب آن تدوین شوند، در حوزه معرفت دینی نیز باید اصول شناخته شود و فروع بر اساس آن شکل بگیرد.
رئیس بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به سخنان حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام درباره تفکر در امر الهی، بر اهمیت تفکر برای حوزههای علمیه و دانشگاهها تأکید کرد و بیان داشت: حوزههای علمیه و دانشگاهها باید از این کلام نورانی الهام بگیرند و در مسیر فهم و معرفت، تفکر را جدی بگیرند.
ایشان همچنین بر ضرورت فعالیتهای جمعی و همافزایی میان حوزه و دانشگاه تأکید کرد و اظهار داشت: مسائل امروز جامعه با فعالیتهای فردی بهتنهایی پاسخ داده نمیشود و با توجه به امکانات، فناوریها و ظرفیتهای موجود، باید زمینه تضارب آرا و کنار هم قرار گرفتن دیدگاههای مختلف فراهم شود.
استاد مرتضی جوادی آملی، حضور همزمان استادان حوزه و دانشگاه در این مجموعه را ظرفیتی ارزشمند دانست و افزود: یکی از امتیازات این مجموعه، حضور اساتید برجسته و فکور حوزه و دانشگاه در کنار یکدیگر است. بر اساس مبانی فکری حضرت آیتالله جوادی آملی، حوزه و دانشگاه دو مجموعه جدا از هم نیستند و اگرچه از نظر مکانی از یکدیگر فاصله دارند، اما مبانی مشترکی دارند و باید در کنار یکدیگر فعالیت کنند.
ایشان در پایان تأکید کرد: فعالیت جمعی باید مورد توجه قرار گیرد و برای فعالیتهای اجتماعی، آییننامههای مناسب و موضوعات کلانی که نیازمند همفکری و تضارب آرا میان حوزویان و دانشگاهیان است، برنامهریزی شود.
صوت کامل سخنرانی استاد را از اینجا مشاهده نمایید
اهمیت درک «زیست جهان» نسل جوان
حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز در این مراسم با اشاره به اهمیت زیست جهان نسل جوان، گفت: ما باید در این زیست جهان ورود کنیم و بر اساس آن عمل کنیم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: چون در درک درست زیست جهان مشکل داریم، گاهی برخی ازمتدین و حتی گاهی برخی از ائمه جمعه و جماعات دچار اشتباه می شوند و می گویند، آقا، نیروهای امنیتی کجا هستند و چرا برخورد نمی کنند.
وی در ادامه با بیان اینکه فقه نظام باید مورد توجه علما و فضلا باشد، خاطرنشان کرد: در صورت توجه به این نوع از فقه، درک زیست جهان محقق می شود.
تزکیه و تهذیب نفس باید مقدم بر تعلیم و تحصیل باشد
آیت الله سید علی اصغر هاشمی علیا، مسئول مدرسه علمیه حضرت قائم (عج) تهران در ادامه این مراسم با اشاره به روایتی از امام حسن عسکری علیهالسلام، گفت: حوزویان باید مروج اخلاق حسنه و تزکیه باشند.
مسئول مدرسه علمیه حضرت قائم(عج) ادامه داد: تزکیه و تهذیب نفس باید مقدم بر تعلیم و تحصیل باشد و لذا حوزویان باید در این زمینه جدیت داشته باشند.