نشست علمی پژوهشگاه علوم وحیانی معارج با موضوع «روششناسی کتاب تمام نهجالبلاغه» و با ارائه حجتالاسلام والمسلمین سید صادق موسوی، نویسنده این اثر، در محل بنیاد بینالمللی علوم وحیانی اسراء برگزار شد.

در این نشست، حجتالاسلام والمسلمین سید صادق موسوی شیرازی، نویسنده کتاب «تمام نهج البلاغه» با تبیین هدف و مبنای پروژه «تمام نهجالبلاغه» اظهار داشت: برخی بر این باورند که نباید به آثار بزرگان دست زد، در حالی که خود شریف رضی تصریح میکند که کار او ناتمام بوده است. پروژه اصلی شریف رضی، کتاب «خصائص الائمه» بوده و بخش کلمات امیرالمؤمنین(ع) در ابتدا تنها فصلی از آن کتاب به شمار میرفته که به درخواست شاگردان، بهصورت مستقل و با عنوان نهجالبلاغه منتشر شده است.
ایشان بیان داشت: برای تحلیل درست نهجالبلاغه، ابتدا باید هدف مؤلف و مسیر تألیف او شناخته شود. در دوره نخست، به دلیل نوع ارتباط میان استاد و شاگرد و اعتماد علمی موجود، نیازی به ذکر منابع و اسانید احساس نمیشد؛ اما در لایههای بعدی و با گذر زمان، مسئله فقدان منابع و تقطیع متن، زمینه پرسشها و تشکیکهایی را فراهم کرد.
نویسنده کتاب تمام نهجالبلاغه با اشاره به چالشهای علمی این حوزه گفت: بازسازی متن کامل عربی و رفع تقطیعات، امری حیاتی برای فهم درست کلام امیرالمؤمنین(ع) است؛ زیرا تقطیع لفظ، به تقطیع معنا میانجامد. ازاینرو، در این پروژه تلاش شد همه اسانید گردآوری و متن کامل سخنان حضرت بازسازی شود تا امکان استناد علمی فراهم آید.

حجتالاسلام والمسلمین سید صادق موسوی همچنین با قدردانی از توجه ویژه آیتاللهالعظمی جوادی آملی به این اثر، تصریح کرد: حضرت استاد همواره تأکید داشتهاند که باید به این کتاب توجه شود و حتی فرمودهاند میتوان همانگونه که به اصول کافی استناد میشود، به تمام نهجالبلاغه نیز رجوع علمی داشت.
ایشان سختیهای این مسیر پژوهشی را چنین برشمرد: طرف سخن در این تحقیق، امیرالمؤمنین(ع) است که خود کار را بسیار دشوار میکند؛ از سوی دیگر، عظمت شخصیت شریف رضی، پراکندگی منابع در کتابخانههای جهان، دشواری دسترسی به متون کهن و غربالگری دقیق منابع، از مهمترین چالشهای این پژوهش بوده است.
حجت الاسلام والمسلمین موسوی با اشاره به فضای پس از پیروزی انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: توجه جهانی به فرهنگ شیعه و بهویژه نهجالبلاغه افزایش یافت؛ بهگونهای که این اثر بهعنوان یکی از عوامل الهامبخش حرکت و انقلاب شیعیان مورد توجه اندیشمندان داخلی و خارجی قرار گرفت. با این حال، ضعف ترجمهها و تقطیع متن، مانع فهم دقیق پیام نهجالبلاغه در سطح جهانی شده است.
ایشان در پایان تأکید کرد: نقد بر این اثر امری طبیعی است، اما باید میان نقد تخریبی و نقد سازنده تفاوت قائل شد. خود شریف رضی تصریح کرده که کار او ناتمام است و این پروژه، تلاشی در راستای تکمیل همان مسیر ناتمام به شمار میآید..
لازم به ذکر است کتاب تمام نهجالبلاغه در نسخه جدید (نسخه چهارم) در یک جلد رحلی و در ۱۵۵۱ صفحه منتشر شده است. این اثر حاصل ۲۸ سال پژوهش مستمر، بررسی بیش از ۸۰ هزار جلد کتاب و مراجعه به کتابخانههای معتبر جهان است و در نسخه نهایی آن از بیش از ۱۲۰۰ عنوان منبع استفاده شده است. همچنین نسخه سوم این اثر بهصورت ۸ جلدی و مسند، همراه با ذکر کامل اسناد و منابع، منتشر شده است.
مرکز نشر اسراء ، ناشر اختصاصی آثار آیت الله جوادی آملی، در سال 1372 شمسی آغاز به کار نمود؛ تولید آثار مکتوب با کیفیت مطلوب و استاندارد، عرضه سریع، به موقع، با قیمت مناسب و پیشتیانی محصولات ، بستر سازی دسترسی آسان، سریع و کم هزینه مخاطبان داخل و خارج کشور به محصولات، حضور در نمایشگاه های بین المللی داخلی و خارجی از وظایف و ماموریت این مرکز می باشد.