أعوذ بالله من الشيطان الرجيم

بسم الله الرحمن الرحيم

اميدوار هستيم که همه ما مشمول برکات صديقه کبري(سلام الله عليها) بشويم. درست است که فضائل براي اهل بيت زياد است اما اين لطائف را در روايات خوب نگاه کنيد، مي‎بينيد که وجود مبارک پيغمبر با زهرا(سلام الله عليهما) چه‎طور رفتار مي‎کرد و حضرت علي وقتي وارد مي‎شد پيغمبر چه‎طور بود؟ اين جزئيات را هم ملاحظه بفرماييد تا معلوم بشود که خيلي فرق است. وقتي وجود مبارک حضرت امير از در وارد مي‎شد پيغمبر احترام مي‎کرد. حضرت زهرا(سلام الله عليها) هم هر وقت خدمت حضرت مي‎آمد احترام مي‎کرد اما دو گونه احترام است؛ يکي «قام له» است يکي «قام اليها» است. خوب يعني خوب، اين­ها اگر عميق‎تر و علمي‎تر از اين درس‎هاي فقهي نباشد کمتر نيست. شما اين را مي‎بينيد که حضرت وقتي مي‎آمد پيغمبر احترام مي‎کرد اما بايد بدانيد که بين «قام له» و «قام اليها» فرق است. يک وقتي حضرت امير وارد مي‎شد پيغمبر به احترامش پا مي‎شد اين مقبول است، اما وقتي صديقه کبري وارد مي‎شد «قام اليها»[1]؛ «قام اليها» يعني چه؟ يعني چند قدم به استقبال مي‎رفت. «قام اليها» غير از «قام لها» است.

مطلب دوم هم که حتماً بايد مراجعه کنيد؛ اين اصول کافي در جريان صديقه کبري را ببينيد هنگام رحلت پيغمبر جبرئيل مي‎آمد، مگر جبرئيل برهر کسي نازل مي‎شود؟ براي خيلي از انبيا جبرئيل نمي‎آمد ساير فرشته‎ها مي‎آمدند. اينکه خداي سبحان نام جبرئيل را بخصوص در قرآن مي‎برد روي عظمت او است. مرحوم کليني(رضوان الله تعالي عليه) در همين کافي دارد به اينکه وجود مبارک جبرئيل بر حضرت زهرا(سلام الله عليها) نازل مي‎شد اسرار عالم را مي‎گفت حقائق جهان را مي‎گفت سرگذشت اينها را مي‎گفت آينده مملکت را مي‎گفت، وجود مبارک صديقه کبري همه اينها را ضبط مي‎کرد به اميرالمؤمنين ميگفت اميرالمؤمنين هم مي‎نوشت[2].

اين يعني چه؟ جبرئيل مگر بر هر پيغمبري نازل مي‎شد؟ شما چند تا پيغمبر داريد که جبرئيل بر او نازل شده باشد؟ اين را کليني نقل کرده است. يک وقتي يک کتاب از دست آدم مي‎افتد احترام مي‎کند، يک وقتي قرآن از دست آدم می­افتد اين را مي‎بوسد بالاي سر مي‎گذارد که جبران بشود. بين قرآن و کتاب‎هاي عادي فرق است. وجود مبارک جبرئيل نازل مي‎شد اسرار عالم را احکام را  وضع‎هاي گذشته و حال و آينده را براي صديقه کبري(سلام الله عليها) مي‎گفت و حضرت آنها را براي حضرت امير مي‎گفت و حضرت امير مي‎نوشت. چنين بانويي است. اين بانو مي‎تواند مادر حسنين باشد. تنها در به پهلو زدن و اينها نيست. همين قرآن را اگر کسي خداي ناکرده پرت کند با اينکه يک کتاب عادي را پرت کند خيلي فرق می­کند.

بنابراين عظمت ايشان را در سايه آن کلمات علمي‎شان در سايه آن خطبه‎هاي نوراني‎شان در ايام فاطميه، شما علماي بزرگوار براي همه ما بيان کنيد تا معلوم بشود که تنها مظلوم بودن و در به پهلو زدن و فدک گرفتن و اينها نيست. حضرت فرمود «وَ مَا أَصْنَعُ بِفَدَكٍ وَ غَيْرِ فَدَكٍ؟»[3] ما دنيا را رها کرديم حالا به دنبال فدک مي‎گرديم؟! «وَ مَا أَصْنَعُ بِفَدَكٍ وَ غَيْرِ فَدَكٍ؟» فدک را از ما گرفتيد، برای ما مهم نبود اما اينکه جبرئيل مي‎آيد و اسرار عالم را با صديقه کبري(سلام الله عليها) در ميان مي‎گذارد و پيغمبر وقتي زهرا(سلام الله عليها) مي‎آمد به استقبالش مي‎رفت، اين را درباره چه کسي از امت داريد؟ پيغمبر در منزلش نشسته است، اصحاب و علما و خود حضرت امير وارد مي‎شدند پيغمبر هم احترام مي‎کرد و پا مي‎شد، براي همه «قام له» بود اما «قام اليها» را براي چه کسي داريد که اگر مثلاً فلان کس مي‎آمد وجود مبارک پيغمبر چند قدم به استقبال مي‎رفت؟ اين «قام له» با «قام اليها» خيلي فرق است. اين مقام تنها براي اين نيست که وجود مبارک حضرت دختر پيغمبر است، اينها کمالات ثانوي او است. کمالات اوليه آن معنويت حضرت است، آن عالم بودن حضرت است، آن مستجاب بودن دعا بودن آن حضرت است.

در جريان مباهله که يکي از اعياد بزرگ ما شيعه‎ها است چه کسي شرکت کرد؟ وجود مبارک پيغمبر بود و اميرالمؤمنين بود و حسنين بودند و زهرا. در مباهله چه مي‎خواستند بگويند؟ مي‎گفتند: ﴿ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ﴾[4] آقايان! باسواد شدن معصيت کبيره نيست. دقيق‎شدن و محقق‎شدن گناه نيست. شما هيچ فکر کرديد که چه جلال و شکوهي اين مباهله دارد؟

يک وقت است که مي‎گوييم اينها مستجاب الدعوه‎ هستند دعاي اينها مستجاب است يک فضيلتي است. عده ديگري هم مستجاب الدعوه‎ هستند اما اينها به اذن خدا اين حرف را زدند و خدا هم امضا کرده است؛ وجود مبارک پيغمبر به آن شخص نصارا و اينها فرمود به اينکه اگر حرف ما را قبول نکرديد اين کارها را مي‎کنيم بعد مباهله مي‎کنيم. مباهله و بهال يعني نفرين کردن. بهال يعني اين. حالت تضرعی به آدم دست مي‎دهد حالت بهال دست مي‎دهد ناله مي‎کند. حضرت به آنها چه پيشنهادي داد که اين را خود متن قرآن گفت، حتماً از طرف ذات اقدس الهی گفت که بعداً به صورت آيه درآمد. پيغمبر فرمود که ﴿ثُمَّ نَبْتَهِلْ﴾ بهال داريم. بهال آن ناله و ضجه‎اي است که از درون برخيزد. هر گريه را بهال نمي‎گويند هر ناله‎اي را بهال نمي‎گويند. آنچه از درون برخيزد از تمام وجود برخيزد اين را مي‎گويند بهال کرد. ما بهال مي‎کنيم، با چه کسي؟ با خدا. دربرابر چه؟ حفظ دين خدا، نه براي چيزهاي ديگر ﴿ثُمَّ نَبْتَهِلْ﴾. بعد ما مثل ساير انبيا دعا مي‎کنيم که خدا عذاب نازل بکند، ساير انبيا هم دعا مي‎کردند که براي مخالفين عذاب نازل بکند. آيه مباهله اين را مي‎خواهد بگويد؟! يعني ما بهال داريم ناله مي‎کنيم از خدا مي‎خواهيم که بر شما عذاب نازل کند؟ اين است؟ يا نه، نه يعني نه! ﴿ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ﴾ ما اين کار را مي‎کنيم ما عذاب مي‎فرستيم. لعنت خدا معنايش اين نيست که به خدا بگوييم اللهم العن کذا، اللهم العن کذا. عذاب الهي لعنت او است. ما اين کار را مي‎کنيم البته به اذن الله. بدون اذن الله که نيست.

خيلي يعني خيلي فرق است بين اينکه ما بهال داريم تضرع داريم ناله مي‎کنيم دعا مي‎کنيم مي‎گوييم خدايا حق را روشن بکن اينها اگر قبول کردند که نعمتي است اگر قبول نکردند عذاب بر اينها نازل کن. مثل انبياي ديگر؛ انبياي ديگر هم از خدا مي‎خواستند که عذاب نازل کند عذاب نازل مي‎شد اما اينها نمي‎گويند ما از خدا مي‎خواهيم که عذاب نازل کند، ما خودمان اين کار را مي‎کنيم، خود ما ﴿نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ﴾ ما قرار می­دهيم مثل اينکه اگر کليد مخزن غيب دست اينها باشد و بروند از خزانه غيب يک چيزی را بردارند و بدهند خيلي فرق دارد با اينکه خود صاحب‎خزانه يک چيزي را از خزانه بردارد به او بدهد.

يک وقت است که در خزانه غيب چيزي است که ذات اقدس الهی با دست خودش برمي‎دارد به فلان پيغمبر مي‎دهد. يک وقتي کليد را مي‎دهد به دست اينها که اينها بروند در مخزن غيب الهي يک چيزي را بردارند؛ ﴿ فَنَجْعَلْ﴾ ما قرار می­دهيم ﴿لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ﴾ اين کجا آن کجا؟ در بين اينها آن سه امام و وجود مبارک پيغمبر حضور دارند زهرا هم حضور دارد اين مي‎شود مقام آن حضرت.

بنابراين اين تعبيرات را هم در روايات کاملاً ملاحظه بفرماييد که وقتي ساير اصحاب يا خود حضرت امير وارد مي‎شدند پيغمبر «قام له» احترام مي‎کرد، اين يک ادب اجتماعي است، برمي‎خيزد. اما «قام اليها» چند قدم به استقبالش برود يک حرف ديگري است. بين «قام له» و «قام اليها» خيلي فرق است، يک؛ و آن که کليني نقل کرد که جبرئيل مرتب مي‎آمد اسرار غيب و شهود را براي حضرت نقل مي‎کرد اينها مي‎شود مقام زهرا. عظمت و جلال و شکوه اين بانو(سلام الله عليها) اين است. اميدوار هستيم که نظام ما جامعه ما سياست‎مداران ما علماي ما حوزه‎هاي ما دانشگاه‎هاي ما، فرد فرد ملت ما اين عزيزان شب‎زنده‎دار ميدان ما، همه و همه مشمول دعاي وجود مبارک زهرا(سلام الله عليها) بشوند إن‎شاءالله.

«و الحمد لله رب العالمين»

در بحث ديروز اشاره شد که عنوان مفسد في الأرض يک اصطلاح قرآني است. در بحث‎هاي قرآني و در بحث‎هاي نهج البلاغه عنوان مفسد في الأرض و اينها زياد مطرح است اما فقه عنوانش حد و تعزير و محارب و مانند آن است. يک عنواني به عنوان مفسد في الأرض در فقه باشد اين خيلي مطرح نيست. قرآن کريم در دو آيه همين جريان سرقت را ذکر مي‎کند؛ يکي اصل حرمتش را يکي تحت عناوين کلي که آنجا اختصاصي به سرقت ندارد مي‎فرمايد «من المفسدين» است.

درباره اصل حرمت سرقت که ديروز هم قرائت شد سوره مبارکه «مائده» آيه سي و هشتم اين است: ﴿وَ السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما جَزاءً بِما كَسَبا نَكالاً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَزيزٌ حَكيمٌ﴾، اما در سوره «ص» که البته اختصاصي به مسئله سرقت و امثال سرقت ندارد مي‎فرمايد که ﴿أَمْ نَجْعَلُ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدينَ فِي الْأَرْضِ﴾[5]، مردان پاکدامن و پاک‎عمل با مفسد في الارض فرق دارند. عنوان مفسد في الأرض از قرآن آمده و مشابه اين تعبير در نهج البلاغه هم است؛ در فقه ما عنوان محارب داريم و عناوين خاصي که در باب تعزيرات است آنها را هم داريم، اما عنوان مفسد في الأرض در فقه کمتر مطرح است. اما در خود روايات از سارق به عنوان مفسد و فساد في الأرض ياد شده است. ديروز تقريباً قسمت مهم شرايط اين سرقت ذکر شد که اگر بخواهند دست کسي را قطع کنند هفت، هشت شرط دارد که عصاره‎اش ذکر شده است.

پرسش: در آيه33 سوره مائده  ...

پاسخ: عرض کرديم در قرآن کريم افساد في الأرض مطرح است اين اصطلاح مفسد في الأرض از قرآن کريم است. در بحث‎هاي فقهي کمتر داريم. در بحث‎هاي فقهي مرتد و محارب و مانند آن است.

پرسش: مثل فقير و مسکين است ...

پاسخ: خيلي فرق است مفسد في الأرض اين ملکه­اش است. يک وقت است يک کاري را انجام داده اصل اشتقاق بر او صادق است اما عنوان ملکه بودن برای کسي است که رشته‎اش همين باشد که اين مي‎شود مفسد في الارض. غرض اين است که مفسد في الارض در اصطلاح قرآني است يک، در اصطلاح نهج البلاغه است، دو؛ در روايات هم کمي به آن اشاره شده، سه. در اصطلاح قرآني و اصطلاح نهج البلاغه‎اي اين کساني که امنيت را به هم مي‎زنند گراني بيجا درست مي‎کنند اختلاس مي‎کنند اينها را مي‎گويند مفسد في الأرض. آن جهنمي‎هاي آمريکا و اسرائيل که حسابش جدا است که اينها به تمام معنا مفسد هستند، اما اين گروه‎ها را هم مي‎گويند مفسد. در همين روايات بحث حرمت سرقت دارد که اين باعث فساد في الأرض است. امنيت اقتصادي به اين است که کسي در مال ديگري تصرف نکند؛ حالا اگر علناً مال را برداشت اين يک نوع فساد است، با حيله برداشت حرف ديگری است با سرقت برداشت حرف ديگری است، اينها درجات شدت و ضعف افساد في الارض است.

حالا اين روايات نوراني را که بخوانيم مشخص مي‎شود نابالغ را کسي کيفر نمي‎دهد ولي يک بچه‎اي را آوردند که سرقت کرده بود وجود مبارک حضرت امير دست او را داغ کرد، گفتند چرا؟ گفت پيغمبر هم همين را کرده است. از اين دو ذات مقدس نقل شد که دست غير بالغ را  داغ کردند، از غير اين دو بزرگوار ما در روايات نديدم. از حضرت سؤال مي‎کنند که چرا؟ براي اينکه او باعث فساد در زمين است؛ درست نابالغ است تکليف ندارد حد الهي به آن معنا جاري نيست، اما ولي مسلمين مي‎تواند تنبيه کند.

دست نابالغ را سوزاندن و او را تنبيه کردن، به حضرت امير گفتند چرا؟ گفت که پيغمبر همين کار را کرد. مستحضر هستيد که از اين فعل‎ها سند فقهي در نمي‎آيد. اگر قول است بايد اطلاق يا عموم داشته باشد اگر فعل است بايد سيره باشد وگرنه صرف فعل «في مورد» حجت فقهي نيست؛ اين کار را کرد اما شرايطش چه بود؟ موانعش چه بود؟ خصوصياتش چه بود؟ اينها معلوم نيست بنابراين تا فعل به نحو سيره بيان نشد تا نگويند «کان علي عليه السلام يقول»، تا اين نباشد حجت نيست. فعل معصوم حجت است مي‎شود به آن استدلال کرد مثل قول معصوم است. قول معصوم اگر اطلاق نداشت يا عموم نداشت يا ظهور تام نداشت چه استدلالي دارد؟ اين فرمايش را فرمود؛ اما کجا فرمود؟ براي چه کسي فرمود؟ در چه زمينه‎اي فرمود؟ اينها روشن نيست.

قول تا اطلاق يا عموم نداشته باشد، يک؛ فعل تا به صورت سيره نباشد، دو؛ حجت فقهي نيست، اين سه. در اين دو موردي که وجود مبارک حضرت امير مي‎فرمايد پيغمبر هم اين کار را کرد من هم اين کار را مي‎کنم اين لابد لضرورة محل، بود.

پرسش: ... الآن سرقت انجام مي‎شود با موبايل با اينترنت ...

پاسخ: حالا ممکن است اين را هم خود مستنبط‎ها بگويند يک نحوه اختلاس است، به هر حال از جاي محفوظ گرفته است؛ برای صدق محفوظ بودن که لازم نيست در صندوق خانه آدم باشد. اگر در يک جاي محفوظي بود بنام موبايل و در جيب يک کسی بود، اين يک جاي محفوظ است، اين مثل صندوق است مثل چمدان است، چه فرقي دارد؟ عمده اين است که حرز باشد يک جاي محفوظي باشد که انسان آنجا را بشکند يا بشکافد به آنجا دسترسي پيدا کند و مال را بگيرد و ببرد. حالا اين اگر به اين صورت شد اين مي‎شود جزء قضاياي خارجيه و مانند آن و حجت هم هست.

پرسش: ... حساب را که الآن خالي مي‎کنند اين مصداق امروزي حرز است؟

پاسخ: اگر شبهه مصداقيه باشد حد جاري نمي‎شود. اگر مصداق شبهه نباشد؛ يک وقتي خالي مي‎کنند يعني طوري باشد که از صندوقي از جاي محفوظي مال را به هر حيله است مي‎گيرد، بله اين هم مي‎تواند مصداق حرز باشد براي اينکه اين مال که افتاده نيست؛ يک وقت است مالي افتاده است او گرفته بله، اما مالي که افتاده نيست مالي که در جايي محفوظ است آن هم مي‎تواند مصداق اين باشد.

پرسش: حرزا را چگونه مشخص کنيم که حرز است يا نيست؟

پاسخ: حرز حقيقت شرعيه ندارد نظير صلات؛ يک وقت است که صلات است اين حقيقت شرعيه دارد که اجزايش چيست ارکانش چيست شرايطش چيست مبطلاتش چيست، اما اينها عناوين عرفيه هستند؛ اين عناوين عرفيه ممکن است موضوعاتشان عوض بشود مثال هم قبلاً زده شد؛ ربا در مکيل و موزون است در معدود ربا نيست بله، اما الآن در بعضي از جاها گردو را هم با وزن و ترازو مي‎فروشند؛ اگر گردو که قبلاً جزء معدودها بود و با عدد خريد و فروش مي‎شد الآن با وزن و با کيلو خريد و فروش ‎شود مي‎شود ربوي. اين تغيراتي است که در موضوعات خارجيه حاصل شده و به وسيله تغيرات موضوعات خارجيه، احکام خارجيه هم عوض مي‎شود.

«و الحمدلله رب العالمين»

[1] . مستدرك عوالم العلوم و المعارف ، ج11، ص64. «قام إليها فقبّلها و أجلسها في مجلسه»

[2] . الکافی، ج1ف ص458. «اِنَّ فاطِمَةَ عليهاالسلام مَكَثَتْ بَعْدَ رَسُولِ اللّه ِ صلي الله عليه و آلهخَمْسَةَ وَ سَبْعينَ يَوْما وَ كانَ دَخَلَها حُزْنٌ شَديدٌ عَلى اَبيها وَ كانَ يَأْتيها جِبْرَئيلُ فَيُحْسِنُ عَزائَها عَلى اَبيها وَ يُطيبُ نَفْسَها وَ يُخْبِرُها عَنْ اَبيها وَمَكانِهِ وَ يُخْبِرُها بِما يَكُونُ بَعْدَها فى ذُرِّيَّتِها وَكانَ عَلِىٌّ عليه السلاميَكْتُبُ ذلِكَ»

[3] . نهج البلاغه، نامه45.

[4] . سوره آل عمران، آيه61.

[5] . سوره ص، آيه28.